امروز 20 ام آذر ماه سال 1396 خورشیدی مصادف با 11 ام ماه دسامبر سال 2017 میلادی

شاخصه های آموزش جنسی در نهادهای بین‌المللی

 0
آماده‌کردن کودکان و نوجوانان برای گذار به سوی بزرگسال‌شدن، همواره یکی از چالش‌های بزرگ بشری است که در آن جنسیت و روابط انسان‌ها در محور بحث قرار دارد. در این رابطه «آموزش جنسی» از جمله موضوعات مهمی است که در دهه اخیر به طور جدی مورد توجه جامعه جهانی قرار گرفته است.

یونسکو در سال‌های اخیر با همکاری نهاد ایدز ملل متحد، صندوق جمعیت ملل متحد، صندوق کودکان ملل متحد و سازمان جهانی بهداشت، در تحقیقات متعددی رهیافت مدنظر برای مدارس و معلمین را منتشر کرده که متضمن رویکرد نهادهای بین‌المللی به موضوع «آموزش جنسی کودکان و نوجوانان» است. در این یادداشت ابتدا دیدگاه نهادهای بین‌المللی طرح شده و سپس مورد بررسی و تحلیل قرار خواهند گرفت.

چیستی و ضرورت آموزش جنسی
از منظر یونسکو در جهان معاصر فقط تعداد اندکی از نوجوانان و جوانان برای زندگی جنسی خود، آمادگی کافی را کسب می‌کنند و همین امر موجب آسیب‌پذیری بالقوه ایشان در مقابل اجبار، اذیت و آزار و استثمار، بارداری ناخواسته، و بیماری‌های واگیردار از طریق روابط جنسی از جمله ایدز می‌شود.

همچنین نهادهای بین‌المللی قایل‌اند در بسیاری از جوامع، بزرگسالان از جمله والدین و معلمین به صورت باز، به طرح مباحث و موضوعات جنسی وارد نمی‌شوند و به همین دلیل آموزش لازم در زمینه مسایل جنسی به کودکان داده نمی‌شود، که البته ضرورت و لزوم چنین رهیافتی از منظر برخی کارشناسان و دولت‌ها مورد تردید است؛ یعنی طرح مباحث جنسی به صورت باز و کامل از سنین کودکی چندان مورد تأیید نیست.

در مورد ارتباط آموزش جنسی و ایدز، آموزش جنسی بخشی مهم و حیاتی برای پیشگیری از ایدز به شمار می‌آید و از اهداف دسترسی جهانی به سلامت باروری و پیشگیری و درمان ایدز شمرده می‌شود. به علاوه، آموزش جنسی مؤثر، مهم است؛ زیرا ارزش‌های فرهنگی و مذهبی بر جوانان و نوجوانان و درک این موضوع و تنظیم روابط ایشان با والدین و مربیانشان تأثیر دارد. همچنین ساختار مدارس نقش بسیار مهمی در آموزش جنسی بخش زیادی از جوانان و نوجوانان؛ قبل از آن‌که به لحاظ جنسی فعال شوند، دارد.

تعریف آموزش جنسی
آموزش جنسی به منزله رهیافتی مرتبط با فرهنگ و متناسب با سن، برای آموزش درباره جنسیت و روابط جنسی است که از طریق برنامه‌ریزی درسی و ارایه اطلاعات واقعی صورت می‌گیرد. آموزش جنسی متضمن فرصت‌هایی برای نشان‌دادن ارزش‌ها و رویکردهای انسان و تعیین‌کننده در تصمیم‌گیری، ارتباط و مهارت‌های کم‌خطر جنسی است.

اهداف و موضوعات آموزش جنسی در نظام بین‌المللی و رویه نهادهای حقوق بشری به ترتیب ذیل است:
1.    ارایه اطلاعاتی دقیق درباره موضوعاتی که کودکان و نوجوانان در مورد آن‌ها کنجکاو هستند و نیاز دارند که بدانند؛

2.    ارایه فرصت به کودکان و نوجوانان برای تحقیق و جستجو درباره ارزش‌ها، گرایشات و هنجارهای مرتبط با روابط جنسی و اجتماعی؛

3.    کسب مهارت‌های مورد نیاز؛

4.    ترغیب کودکان و نوجوانان به مسئولیت‌پذیری در رفتارهای خود و احترام به حقوق دیگران.

برخی از اهداف و مفاد درسی فوق به طور مستقیم موجب کاهش رفتارهای جنسی پرخطر می‌شود و سایر موارد در راستای تغییر هنجارهای اجتماعی، تسهیل انتقال مباحث جنسی، تحول موانع اجتماعی و گرایشی به آموزش جنسی و افزایش اطلاعات مؤثر خواهد بود.

رده‌بندی سنی برای آموزش جنسی
برای آموزش جنسی و ارایه برنامه‌ریزی درسی، در رویه نهادهای بین‌المللی چهار گروه سنی به ترتیب ذیل پیش‌بینی شده است:
1.    5 تا 8 سال (مرحله یک)؛

2.    9 تا 12 سال (مرحله دو)؛

3.    12 تا 15 سال (مرحله سه)؛

4.    15 تا 18 سال به بالا (مرحله چهار).

عناصر آموزش جنسی
موضوعات و اهداف یادگیری در آموزش جنسی، شامل موارد زیر است:
1.    اطلاعات
آموزش جنسی متضمن اطلاعات دقیقی در مورد جنسیت انسان از جمله رشد و بلوغ، آناتومی و فیزیولوژی جنسی، باروری، پیشگیری، حاملگی و زایمان، ایدز و اچ. آی. وی، زندگی خانوادگی و روابط فردی، تمایلات جنسی، جنسیت و فرهنگ، رعایت حقوق بشر، عدم تبعیض، برابری و نقش‌های جنسیتی، رفتار جنسی، تنوع جنسی، اذیت و آزار جنسی، خشونت مبتنی بر جنسیت و رویه‌های زیان‌بار است.

2.    ارزش‌ها، گرایشات و هنجارهای اجتماعی
آموزش جنسی فرصت‌هایی برای دانش‌آموزان فراهم می‌کند که در مورد ارزش‌ها، گرایشات و هنجارها(ی شخصی، خانوادگی و اجتماعی) در رابطه با رفتار و سلامت جنسی تحقیق و بررسی کنند و از قدرت تصمیم‌گیری در پرتو اصولی چون بردباری، احترام، برابری جنسیتی، حقوق بشر و برابری برخوردار شوند.

3.    مهارت‌های ارتباطی و شخصی
آموزش جنسی کسب مهارت‌هایی برای تصمیم‌گیری، ارتباط، مذاکره و امتناع را موجب می‌شود. چنین مهارت‌هایی می‌تواند روابط با اعضای خانواده، دوستان، هم‌کلاسی‌ها، طرف‌های جنسی و رومانتیک (عشقی) را بهبود بخشد.

4.    مسئولیت
آموزش جنسی، دانش‌آموزان را ترغیب می‌کند که مسئولیت رفتارهای خود در روابط با دیگران را ضمن احترام، پذیرش، بردباری و همدلی به سایرین، صرف‌نظر از وضعیت سلامت یا گرایشات جنسی ایشان، بپذیرند. آموزش جنسی تأکید بر برابری جنسی دارد و رفتارهای جنسی زود، ناخواسته یا اجباری و نیز خشونت در ضمن روابط را نفی کرده و رفتارهای جنسی صحیح و ایمن‌تر از جمله با استفاده از کاندوم یا ابزار پیشگیری را ترویج می‌کند.

مفاهیم کلیدی در آموزش جنسی
کل موضوعات آموزش جنسی حول مفاهیم ذیل است که در برنامه‌ریزی درسی گنجانده می‌شود:
1.    روابط؛

2.    ارزش‌ها، گرایشات و مهارت‌ها؛

3.    فرهنگ، جامعه و حقوق بشر؛

4.    رشد انسان؛

5.    رفتار جنسی؛

6.    سلامت باروری و جنسی.

هر موضوع، مرتبط با اهداف یادگیری خاصی است که برای 4 گروه سنی لحاظ خواهد شد. البته برخی موضوعات و محورها به عنوان مقدمه مباحث هستند و چنان‌چه برای دانش‌آموزان در مقاطع بالاتر ارایه گردد، باید مطالب مقدماتی نیز تبیین شود. بنا به ضرورت‌های ناشی از ویژگی‌های منطقه یا کشور، نظیر هنجارهای اجتماعی- فرهنگی، محتوای برنامه‌های آموزشی تطبیق داده خواهد شد. با این حال، اغلب کارشناسان بر این باورند که کودکان و نوجوانان نیازمند ارایه اطلاعات جنسی هر چه زودتر و به صورت جامع‌تر هستند.

برخی از مهم‌ترین ارکان مفاهیم کلیدی در آموزش جنسی مطابق جدول ذیل ارایه شده است:
 

 

مفهوم کلیدی

عناوین

1

روابط

 

«Relationships»

1. خانواده

2. دوستی، روابط عشقی و رومانتیک

3. تحمل و احترام

4. تعهد بلندمدت، ازدواج و پدر یا مادرشدن

2

ارزش‌ها، گرایشات و مهارت‌ها

 

Values, Attitudes and Skills

1. ارزش‌ها، گرایشات و منابع یادگیری جنسی

2. هنجارها و عوامل مؤثر بر رفتار جنسی

3. تصیمم‌گیری

4. مهارت‌های ارتباطاتی، امتناع و مذاکره

5. دریافت کمک و حمایت

3

فرهنگ، جامعه و حقوق بشر

Culture, Society and

Human Rights

1. جنسیت، فرهنگ و حقوق بشر

2. جنسیت و رسانه

3. ساختار اجتماعی جنسیت

4. خشونت مبتنی بر جنسیت از جمله اذیت و آزار جنسی، استثمار و رویه‌های زیان‌بار

4

رشد انسان

 

Human Development

1. آناتومی و فیزیولوژی جنسی و باروری

2. بارداری یا حاملگی

3. بلوغ

4. تجسم بدن انسان

5. حریم خصوصی و تمامیت جسمانی

5

رفتار جنسی

Sexual Behaviour

1. جنس، تمایلات جنسی و چرخه جنسی زندگی

2. رفتار جنسی و پاسخ جنسی

 

6

سلامت جنسی و باروری

Sexual and Reproductive Health

 

1. پیشگیری از بارداری

2. آگاهی و تشخیص و پیشگیری از خطر بیماری‌های قابل انتقال از طریق روابط جنسی مانند ایدز


برخی از آموزه‌ها و ایده‌های مطرح در برنامه آموزش جنسی برای گروه‌های سنی مختلف به ترتیب ذیل مورد اشاره قرار گرفته است:
 

 

محور آموزشی

8-5 سال

12-9 سال

15-12 سال

18-15 سال

 

 

 

 

 

 

 

روابط

خانواده

تعریف مفهوم خانواده با طرح مثال‌هایی از اشکال خانواده مانند خانواده تک‌والدی، گسترده و غیرسنتی

تبیین نقش‌ها، حقوق و مسئولیت‌های اعضای خانواده

تبیین چگونگی تغییر مسئولیت‌های اعضای خانواده در ضمن بالغ‌شدن؛ از جمله اهمیت دوستان و معمول‌بودن چالش میان والدین و فرزندان در دوران بلوغ

توضیح این‌که چگونه مسایل و روابط جنسی بر خانواده تأثیر می‌گذارد از جمله وضعیت ابتلا به ایدز، بارداری ناخواسته و روابط همجنس‌گرایانه

دوستی و روابط عشقی

تعریف دوست؛ از جمله دوستان خوب و بد، دوست‌دختر و دوست‌پسر، و اشکال مختلف ابراز عشق در روابط دوستی

ارایه مهارت‌های مورد نیاز برای مدیریت روابط: بیان روابط سالم و ناسالم و ضرورت دوستی و عشق برای احساس بهتر داشتن درباره خود

تمایز میان اشکال مختلف روابط: این‌که عشق، دوستی، شیفتگی و جذابیت، متضمن عواطف و احساسات مختلف است و روابط نزدیک می‌تواند منتهی به رابطه جنسی شود؛ ارتباط اذیت و آزار و خشونت با نقش‌های جنسیتی

بیان قوانین ناظر بر روابط موجب اذیت و آزار: تشخیص این روابط و مسئولیت گزارش اذیت و آزار

تحمل و احترام

تعریف «احترام»

تعریف مفاهیم تبعیض، پیش‌داوری، انگ‌زدن، عدم بردباری، اذیت و آزار، طرد، منزوی و طرد نمودن؛ منع طردکردن به دلایل مختلف از جمله گرایشات جنسی

تبیین چرایی زیان‌باربودن انزوا، تبعیض و طردکردن: حمایت از مکانیسم‌های حمایت از افراد در مقابل تبعیض (مانند ترس از همجنس)

بیان اهیمت مقابله با تبعیض علیه افراد متفاوت از سایرین

التزام بلندمدت، ازدواج، پرورش فرزند

توضیح مفاهیم «خانواده» و «ازدواج»: طلاق و جدایی، تأثیر ساختار خانواده بر ترتیبات زندگی کودک، ازدواج کودک و ازدواج اجباری به عنوان رویه‌های زیان‌بار و غیرقانونی

بیان ویژگی‌های مهم التزام بلندمدت، ازدواج و فرزندآوری: اختیار تصمیم‌گیری برای فرزندآوری و مسئولیت ناشی از آن، اشکال مختلف فرزندآوری مانند بارداری خواسته و ناخواسته، فرزندخواندگی، کاربرد تکنولوژی‌های مدرن و ...

تبیین مسئولیت‌های کلیدی ناشی از ازدواج: ازدواج موفق مبتنی بر عشق، تحمل و احترام؛ تأثیر بد اجتماعی و عوارض سوء بر سلامت ناشی از ازدواج زود، ازدواج کودک و فرزندآوری نوجوان

تبیین نیازهای جسمی، عاطفی، اقتصادی و آموزشی کودکان و مسئولیت مشترک والدین: عوامل مؤثر برای انتخاب فرزندآوری، تأثیر معضلات در روابط بر کودک

 

 

 

8-5 سال

12-9 سال

15-12 سال

18-15 سال

 

 

 

 

 

 

 

ارزش‌ها، گرایشات و مهارت‌ها

 

منبع یادگیری جنسی

ارزش‌ها: یه عنوان باور مقررشده توسط افراد، دوستان، خانواده و جامعه منبع ، تفاوت باور و ارزش‌های افراد جامعه

منابع ارزش‌ها، گرایشات و یادگیری جنسی: در اغلب خانواده‌ها نقش والدین در آموزش مسایل جنسی، تأثیر ارزش‌های فرهنگی بر نقش زنان و مردان

توصیف ارزش‌های شخصی خود در رابطه با مسایل سلامت جنسی و باروری: احترام به ارزش‌های مختلف

توضیح عمل مطابق ارزش‌های معتقد بدان: امکان تفاوت ارزش‌های کودک با والدین در حین بالغ‌شدن، احترام به ارزش‌های دیگران

هنجارها و تأثیر دوستی بر رفتار جنسی

بیان تأثیر و نفوذ دوستان: خوب یا بد

بیان تأثیر هنجارهای اجتماعی بر رفتار: از جمله رفتارهای جنسی

چگونگی تأثیر هنجارهای اجتماعی و نفوذ دوستان بر رفتار جنسی: یادگیری گفتن «بله» یا «خیر» در روابط

مهارت‌ها در روابط دوستی: امکان تصمیم‌گیری منطقی درباره رفتار جنسی، امکان مقاومت در برابر تأثیر دوستی بد

مهارت‌های ارتباطاتی، امتناع و مذاکره

 

تبیین اشکال مختلف ارتباط: کلامی و غیرکلامی، حفظ حریم خصوصی در ضمن ارتباطات

بیان نمونه‌هایی از ارتباط مؤثر و غیرمؤثر: تأثیر جنسیت بر ارتباط

اعتماد به نفس در مذاکرات و مهارت امتناع: رابطه خوب در خانه، مدرسه، دوستان و اجتماع؛ نقش ارتباط موثر در امتناع از رابطه جنسی ناخواسته و اذیت توسط بزرگسالان

ارتباط مؤثر و محدودیت‌های جنسی: روابط جنسی مبتنی بر رضایت و ایمن مستلزم ارتباط مؤثر؛ توان فرد در امتناع از روابط جنسی ناخواسته یا تأیید قصد رابطه جنسی ایمن

دریافت کمک و حمایت

بیان راهکارهای کمک و حمایت از دیگران: خانواده، مدرسه یا دوستان، جامعه

معضلات و مشکلات در تقاضای کمک از دیگران: گزارش اذیت یا روابط ناخواسته به دیگران

شناخت منابع مطلوب کمک: عدم ممانعت، خجالت و احساس گناه از درخواست کمک، کاربرد اینترنت و لزوم درخواست کمک، معرفی مراکز درمان و سلامت جنسی و باروری (برای بارداری، سقط جنین، مشاوره، آزمایش و درمان ایدز و...)

شناخت رفتار مناسب برای کمک: رعایت احترام در کمک و حفظ حریم خصوصی

 

 

 

8-5 سال

12-9 سال

15-12 سال

18-15 سال

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

رشد انسان

آناتومی و فیزیولوژی جنسی و باروری

تمایز میان بدن زنان و مردان: بدن زنان و مردان، دختران و پسران متفاوت است که در طول زمان تغییر می‌کند؛ بعضی از اعضای بدن انسان خصوصی است.

توصیف ساختار و کارکرد ارگان‌های جنسی و باروری: آناتومی و فیزیولوژی جنسی و باروری توضیح داده می‌شود: مانند دوران قاعدگی، تولید اسپرم و انزال؛ معمول است که کودکان و نوجوانان سؤالاتی در مورد رشد و بلوغ داشته باشند؛ از جمله این‌که آیا این تغییرات برای همه اتفاق می‌افتد؟

تفکیک میان جنبه‌های بیولوژیکی و اجتماعی جنس و جنسیت: جنسیت جنین در اوایل بارداری از طریق کوروموزوم‌ها تعیین می‌شود؛ هورمون‌ها نقش مهمی در رشد و بلوغ و ارگان‌های باروری و کارکرد جنسی دارد؛ رویه‌های فرهنگی، سنتی و مذهبی تأثیر مهمی در طرز تفکر فرد نسبت به جنس، جنسیت، بلوغ و باروری دارد؛ فرهنگ‌های مختلف شیوه‌های متفاوتی برای درک جنس و تمایلات جنسی دارند.

توصیف ظرفیت جنسی و باروری زنان و مردان در طول حیات: بدن زنان و مردان در طول زمان تغییر می‌کند و از جمله ظرفیت و کارکرد جنسی و باروری ایشان تغییر می‌کند.

بارداری یا حاملگی

توضیح این‌که بچه از کجا می‌آید: کودک زمانی به وجود می‌آید که یک تخمک و یک سلول اسپرم، پیوند بخورند؛ باروری مشتمل بر مراحلی است از جمله: لقاح، بارداری و زایمان؛ اعضای بدن زنان هنگام بارداری تغییر می‌کند.

توضیح این‌که باروری چه وقت اتفاق می‌افتد و چگونه قابل پیشگیری است، آموزش شیوه‌های اصلی پیشگیری: رابطه جنسی بدون مراقبت منجر به بارداری و بیماری‌های مقاربتی یا ایدز خواهد شد؛ شیوه‌هایی برای پیشگیری از بارداری وجود دارد؛ استفاده از کاندوم، ابزار پیشگیری مانع از بارداری و ایدز است؛ قاعدگی در نتیجه تغییرات هورمونی محقق می‌گردد؛ خطراتی در نتیجه ازدواج زود و بارداری زود سلامت دختران را تهدید می‌کند؛ بارداری سلامت زنان مبتلا به ایدز را تهدید نمی‌کند و اقداماتی باید انجام گیرد تا از ابتلای نوزاد پیشگیری شود.

توصیف علایم بارداری و مراحل رشد جنین:

علایمی برای بارداری است و با آزمایش قطعی خواهد شد؛ سوءتغذیه، کشیدن سیگار و مصرف الکل و مواد مخدر در طول بارداری سلامت جنین را تهدید می‌کند‌.

تمایز میان کارکردهای جنسی و باروری: رضایت دو جانبه و متقابل، شرط لازم قبل از رابطه جنسی با طرف دیگر است؛ تصمیم‌گیری جنسی مستلزم ملاحظه قبلی و اتخاذ اقداماتی برای پیشگیری از بارداری ناخواسته است؛ تجربه زنان و مردان در کارکرد جنسی طی زندگی متفاوت است.

بلوغ

 

توضیح این‌که چگونه بدن انسان در ضمن بزرگ‌شدن تغییر می‌کند: یلوغ زمان تغییر جسمی و عاطفی است که هنگام رشد کودکان اتفاق می‌افتد.

توصیف روند بلوغ و رشد ساختار جنسی و باروری: نوجوانان تغییرات اجتماعی، عاطفی و جسمی را تجربه می‌کنند؛ در ضمن بلوغ رعایت بهداشت اندام تناسلی لازم است؛ دختران جوان در مورد استفاده از پدهای بهداشتی نیازمند آموزش و دسترسی هستند؛ هورمون‌های مردانه در دوران بلوغ تغییر می‌کند و پسران در دوران بلوغ و بعد از آن ممکن است انزال را تجربه کنند.

توصیف تفاوت و شباهت‌های میان دختران و پسران در مورد تغییرات عاطفی، جسمی، جنسی و اجتماعی دوران بلوغ:

بلوغ زمان تغییرات جنسی است که برای افراد مختلف در زمان‌های متفاوت اتفاق می‌افتد و تأثیرات متفاوتی روی دختران و پسران دارد؛ نوجوانی به فاصله زمانی میان بلوغ جنسی تا بزرگسالی اطلاق می‌شود.

توصیف تغییرات اساسی عاطفی و جسمی در بلوغ که نتیجه تغییرات هورمونی است: هورمون‌های زنان و مردان متفاوت است و تأثیر مهمی بر تغییرات عاطفی و جسمی دارد؛ هورمون‌ها بر شکل و اندازه اعضای بدن، رشد موها و دیگر تغییرات تأثیر دارد.

 

 

 

8-5 سال

12-9 سال

15-12 سال

18-15 سال

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

رفتار جنسی

جنس، تمایلات جنسی و چرخه زندگی جنسی

توضیح مفهوم بخش‌های خصوصی بدن: اغلب کودکان در مورد بدن خود کنجکاو هستند؛ طبیعی است که در مورد بخش‌های خصوصی بدن خود تحقیق کنند.

توصیف تمایلات جنسی در چرخه زندگی انسان: انسان با ظرفیت لذت‌بردن از تمایلات جنسی، مورد توجه است؛ بسیاری از دختران و پسران از دوران بلوغ و حتی قبل از آن به خودارضایی مبادرت می‌کنند؛ خودارضایی موجب صدمه و لطمه جسمی و روانی نیست، اما باید در خلوت انجام گیرد؛ پرسیدن سؤالات درباره تمایلات جنسی باید از یک بزرگسال مورد اعتماد صورت گیرد.

توضیح شیوه‌های ابراز تمایلات جنسی در زندگی: احساسات، تصورات و تصمیمات جنسی طبیعی است که در طول زندگی انسان اتفاق می‌افتد؛ همه افراد تصمیم نمی‌گیرند که در مورد عواطف و احساسات جنسی تصمیم بگیرند؛ جذابیت تمایلات جنسی در سنین مختلف متفاوت است؛ هر فرد باید تحمل و احترام به شیوه‌های مختلف ابراز تمایلات جنسی را داشته باشد.

تعریف تمایلات جنسی در رابطه با عناصر جسمی، جنسی، اجتماعی، روانی، عاطفی، اخلاقی و فرهنگی: تمایلات جنسی پیچیده است و عناصر مختلفی دارد؛ تمایلات جنسی می‌تواند رفاه انسان را تقویت کند.

 

رفتارهای جنسی و پاسخ جنسی

توضیح این‌که فعالیت جنسی شیوه تکامل‌یافته‌ای برای ابراز عواطف است: بزرگسالان عشق و عواطف خود را به شیوه‌های مختلف نشان می‌دهند که در مواردی رفتارهای جنسی است؛ بوسیدن، لمس، در آغوش کشیدن، انجام رفتارهای جنسی با دیگری نشان‌دهنده عشق، عاطفه و صمیمیت جسمی و احساس خوب است؛ کودکان برای ارتباط جنسی با سایر افراد آماده نیستند.

توصیف پاسخ زنان و مردان به تحریک جنسی: در زمان بلوغ دختران و پسران در مورد پاسخ به تحریک جنسی آگاه می‌شوند، افراد می‌توانند احساسات و افکار جنسی داشته باشند بدون این‌که اقدامی انجام دهند و به‌طور کلی قادر به کنترل آن‌ها هستند؛ شیوه‌های مختلفی برای ابراز عشق میان افراد وجود دارد؛ روابط جنسی مستلزم بلوغ عاطفی و جسمی است؛ روابط دوستی و برقراری روابط جنسی نیازمند تفکر است.

توصیف رفتارهای جنسی معمول: ریاضت «Abstinence» به معنای عدم مبادرت به رفتارهای جنسی با دیگران، امن‌ترین شیوه برای اجتناب از بارداری و ایدز است؛ کاندوم و دیگر ابزار پیشگیری امکان مبادرت به رفتارهای جنسی با کاهش خطرات ناشی از آن را می‌دهد؛ رفتارهای جنسی بدون دخول کمترین خطر را برای بارداری و ابتلا به ایدز دارد؛ فعالیت جنسی معاملاتی، در مقابل پرداخت پول یا کالا انجام می‌گیرد؛ کودکان باید برای اجتناب از مشارکت در چنین اقداماتی و کسب مهارت امتناع، آموزش داده شوند.

عناصر کلیدی لذت و مسئولیت جنسی: نتایج مبادرت به رفتار جنسی، واقعی است و مسئولیت به دنبال دارد؛ روابط مطلوب می‌تواند رابطه جنسی را بهبود بخشد؛ هر دو شریک جنسی در پیشگیری از بارداری ناخواسته و عدم ابتلا به ایدز مسئولیت دارند.


ملاحظات نهایی
در این‌جا برخی از مفاد آموزش جنسی ارایه‌شده توسط نهادهای بین‌المللی بیان شد. تحلیل و بررسی آموزه‌های فوق با توجه به رده‌های سنی مختلف، می‌تواند از جنبه‌های متفاوت از جمله روان‌شناسی و نظام تعلیم و تربیت مورد ارزیابی قرار گیرد. در این‌جا به طرح نکاتی اجمالی در این زمینه بسنده می‌شود:

1.    مفهوم خانواده غیرسنتی چیست؟ آیا روابط خارج از چارچوب ازدواج یا افراد دارای گرایشات همجنس‌گرایانه را شامل نمی‌شود؟

2.    دوست و روابط دوستان از جمله آموزه‌های آموزش جنسی کودکان و نوجوانان است و این‌که دوست‌دختر و دوست‌پسر و روابط عاشقانه (خارج از چارچوب ازدواج) به رسمیت شناخته شده و حتی فراتر از آن، لازمه زندگی سالم و مطلوب شمرده شده است. همچنین منتهی‌شدن چنین روابط دوستی و عاشقانه به روابط جنسی امری مفروض است که البته با نظام اخلاقی و مذهبی کشور ما سازگاری ندارد.

3.    تحمل همجنس‌گرایان و به رسمیت شناختن ایشان در بخش‌های مختلفی از آموزش جنسی مورد تأکید است؛ رویکردی که در تعارض آشکار با نظام حقوقی و هنجارهای مذهبی و اخلاقی ما قرار دارد.

4.    علی‌رغم تأکید و حداقل بی‌تفاوتی به مقوله روابط جنسی نامشروع در نوجوانی در صورت رعایت موارد احتیاطی و کاربرد ابزار پیشگیری، به شدت ازدواج در این دوران منع شده و از آن به عنوان التزام بلندمدت یا ازدواج زودهنگام یا به عبارتی قید و بند محدودکننده آزادی افراد یاد شده است.

5.    تنها شرط مقرر برای روابط جنسی، احراز رضایت طرفینی در مبادرت بدان و نیز لحاظ موارد ایمنی در عمل است که از آن به عنوان روابط جنسی ایمن و مبتنی بر رضایت یاد شده است؛ بنابراین ملاحظات شرعی و اخلاقی در چنین روابطی از منظر نهادهای بین‌المللی جایگاهی ندارد.

6.    آموزش شیوه‌های پیشگیری از سن 8 سالگی به کودکان با ارایه آگاهی مبنی بر ابزارهای مربوطه از جمله کاندوم و... و نیز تبیین چگونگی بارداری و مراحل آن، از جمله مباحث چالش‌برانگیز است.

7.    لذت جنسی از جمله آموزه‌های محوری است و تمایلات جنسی فراتر از چارچوب خانواده و روابط زناشویی مورد تصریح قرار دارد. چنان‌چه بوسیدن، لمس، در آغوش کشیدن و برقراری رابطه جنسی، نشان‌دهنده عشق، عاطفه و صمیمیت شمرده شده است؛ اگرچه روابط مزبور در سنین کودکی توصیه نشده است.  

8.    طبیعی و عادی‌شمردن خودارضایی دختران و پسران حین بلوغ و قبل از آن مؤید محوریت لذت‌طلبی است و نکته قابل تأمل آن‌که خودارضایی صریحاً موجب صدمه و لطمه جسمی و روانی تلقی نمی‌شود و تنها ملاحظه در این زمینه اقدام بدان، در خلوت ذکر شده است. چنین رهیافتی از اساس با آموزه‌های تربیت جنسی در اسلام که خودارضایی را حرام و مخلّ سلامت جسمی و روانی افراد می‌شمارد، مغایر است.

در انتها باید پرسید آیا آموزش جنسی که در کشور به عنوان یک راه‌حل کاهش آسیب‌ها مطرح می‌شود، مطابق استاندارهای بین‌المللی است؟ آیا پیامدها و نگرانی‌های آموزش جنسی مورد توجه کارشناسان امر قرار گرفته است؟

پی‌نوشت
1.    UNICEF and UNAIDS,  ALL IN # End Adolescent AIDS, 2015.
2.    UNESCO, Topics and learning objectives, Volume II, International Technical Guidance on Sexuality Education: An evidence-informed approach for schools, teachers and health educators.
3.    UNESCO, Topics and learning objectives, Volume I, International Technical Guidance on Sexuality Education.

منبع :مهرخانه /
بهنوش صمدی‌تبار : کارشناس حقوق بشر


کد خبر : 704
اشتراک:

نظرات کاربران

    نظری برای این خبر ثبت نشده است

نظر خود را بیان کنید