امروز 29 ام شهریور ماه سال 1396 خورشیدی مصادف با 20 ام ماه سپتامبر سال 2017 میلادی

«دانش‌شهر» و رفع چالش‎های شهرهای مدرن

 0
بررسی ابعاد مفهوم «دانش شهر» به قلم سيد محسن طباطبايی مزدآبادی دبير انجمن علمی اقتصاد شهری ايران

 مفهوم دانش‌شهر(Knowledge City)  جذابيتی فزاينده در محافل علمی و تخصصی و همچنين در بين دست‌اندرکاران و سياست‌گذاران شهری پيدا کرده است و به عنوان راه‎حلی بالقوه، برای رفع مشکلات شهرهای مدرن در نظر گرفته می‎شود. ايده دانش‎شهر، بسيار پيچيده است و ارائه تعريف دقيقی از آن دشوار است. اين دشواری، نتيجه ديدگاه‎های مختلفی است که از منظر اقتصادی، اجتماعی، تاريخی و فرهنگی به آن نگاه می‎کنند. اما اين مفهوم نوظهور، جذابيت قابل توجهی را برای محققان و سياست‎گذاران شهری به‌خصوص در حوزه مديريت دانش و توسعه دانش‎بنيان فراهم کرده است و بازيگران و نقش‎آفرينان توسعه شهری آن را راه‎حلی ممکن برای چالش‎های پيشروی پايداری شهری می‎دانند.

دانش‌شهر، محيطی است که در آن، جريان دانش به‎صورتی فشرده، مداوم و پيش‌رونده، وجود دارد و در آن دانش غنی شده ، متنوع می‎شود و تجمع می‎يابد. جريان دانش، تجربه خودانگيخته يا برنامه‎ريزی شده انسان است که در آن دانش، کشف و خلق می‎شود يا تقويت می‎شود يا تغيير و تبديل يافته و به شکل جديدتری در می‎آيد.

چندين جنبه از جهان امروز، مشخص کننده طليعه هزاره جديد هستند که يکی از آنها گذار جوامع و شهرها به سپهر دانش بوده است. به نظر می‏‌رسد جوامع پساصنعتی قرن ۲۱ افق شهر دانش را نشانه گرفته‏اند.

از يک طرف قرن ۲۱، قرن شهرهاست و با مهاجرت وسيع و توده‎ای از روستاها به شهرها مشخص می‎شود. روند مهاجرت روستاشهری که از انقلاب صنعتی آغاز شده است، هنوز فرايندی ممتد و پيش‎رونده است. در سال ۱۹۸۰، کل جمعيت شهری جهان کمتر از ۳۰ درصد بود، اما هم اکنون، بيش از ۵۰ درصد جمعيت دنيا شهرنشين هستند و به ۷۵ درصد در سال ۲۰۲۵ ارتقا خواهد يافت. از طرف ديگر قرن ۲۱، قرن دانش نيز ناميده می‎شود. بعد از جنگ جهانی دوم در بسياری از کشورهای صنعتی، بيش از ۵۰ درصد توليد ناخالص داخلی از مسيری به دست می‎آيد که به جای ماده‎محوری به دانش‎محوری تغيير يافته است.

در عرصه بين‎المللی، بسياری از سازمان‎ها؛ از جمله سازمان ملل، اتحاديه اروپا، سازمان همکاری‎های اقتصادی و توسعه و بانک جهانی هر يک به سهم خود، به اهميت حياتی اقتصاد دانش اشاره کرده‎اند. آنها تأکيد دارند که بشر در حال آستانه افتتاح يک تمدن جديد که بر محور ارزش دانش استوار است، قرار دارد. بنابراين شهرنشينی جهانی و شهرهای دانش‎محور، يک واقعيت بی‎سابقه و پيچيده را در دنيای امروز تشکيل می‎دهند. مطالعات نظری و تجربی درباره دانش شهرها، در حال شکل‎دهی به يک مرحله پيش پارادايمی و خلق يک زمينه بين‎رشته‎ای هستند.

در واقع خلاقيت و دانش، محرکان آينده اقتصاد شهری هستند. هم در کشورهای توسعه‎يافته و هم در اقتصادهای نوظهور، دانش جايگاه محوری يافته است. بنابراين شهرها، به دنبال ايجاد شرايط مناسب برای ظهور و بروز خلاقيت و دانش، برای به‎کارگيری آن در فرهنگی جديد از کارآفرينی هستند.

پيروزی يا شکست يک شهر، به توان پاسخگويی آن به تغييرات اجتماعی و اقتصادی بستگی دارد. يک شهر خلاق و دانش‎محور يا دانش‏‌شهر چيزی نيست که به عنوان يک الگو و مدل همه جا حاضر و قابل دسترس و قابل استفاده در همه جا، مطرح باشد. بلکه به شدت، تحت تأثير شرايط و عوامل است. شهرها بايد شرايط محلی خود را بسنجند، به نقاط ضعف و قوت خود آگاه باشند، آنگاه در مسير جريان جهانی دانش قرار بگيرند. توسعه صنعت، خلاقيت و دانش در هر شهر متأثر از ويژگی‏‌های آن است.

دانش‌‏شهرها با گستردگی بخش خدمات شناخته می‏شوند. بخش خدمات، بزرگترين بخش از استخدام‌‏ها را در شهرهای بزرگ شامل می‏شود؛ برای مثال بيش از ۹۰ درصد اشتغال در لندن در بخش خدمات است. اين واقعيت از آنجا نشأت می‎گيرد که شرکت‎های صنعتی در چهار دهه گذشته، از يک مدل عمودی يکپارچه فورديستی به يک مدل جديد اقتصادی که در آن نياز مداوم به تغيير، تخصص، ادغام و همکاری با شرکت‌های ديگر وجود داشته باشد، تغيير يافته‎اند. از اين رو سرعت نوآوری و ايجاد دانش جديد، نقش اساسی در ايجاد خدمات جديد و تحول اقتصاد شهری بازی می‌کند.


کد خبر : 606
اشتراک:

نظرات کاربران

    نظری برای این خبر ثبت نشده است

نظر خود را بیان کنید