امروز 3 ام آذر ماه سال 1396 خورشیدی مصادف با 24 ام ماه نوامبر سال 2017 میلادی

بادكنك فريدمن در اقتصاد ايران

 0
نفس طرح چنين پرسش هايي نشان از آن دارد كه در اقتصاد ايران يك جاي كار مي لنگد.
١- دلار بخريم يا مسكن؟ سكه چقدر بالا مي رود؟ جهش بعدي كي اتفاق مي افتد؟ اينها سؤالاتي است كه اين روزها بين مردم رواج دارد. نفس طرح چنين پرسش هايي نشان از آن دارد كه در اقتصاد ايران يك جاي كار مي لنگد. چرا كه مردم به تجربه شاهد التهاب هاي نوبتي در اين بازارها بوده اند كه فرصتي براي ثروت اندوزي بي دردسر فراهم مي كند. مردم در كمين اين فرصتها هستند تا در فرصتي كوتاه دارايي خود را چند برابر كنند و سراغ بازار ملتهب بعدي بروند. وقتي چنين فرصتهايي براي ثروت اندوزي بي دردسر وجود دارد آيا به فعاليتهاي مولد اقتصادي اقبالي خواهد شد؟


٢- اما ريشه التهاب هاي نوبتي در بازارهاي ايران چيست؟ پاسخ را مي توان با مثال بادكنك ميلتون فريدمن توضيح داد. اين اقتصاددان، اقتصاد تورمي را به بادكنكي تشبيه مي كرد كه كه چاپ پول بدون پشتوانه يا افزايش پايه پولي همانند دميدن باد در بادكنك عمل مي كند. سطح بادكنك را مي توان به سطح قيمتها تشبيه كرد كه با دميدن باد (پول بدون پشتوانه) اين قيمتها افزايش مي يابد. اما نكته اينجاست كه كه در اين فرآيند، كنترل دولت روي گروه خاصي از قيمتها همانند فشار دست روي سطوح خاصي از بادكنك عمل مي كند. به عبارت ديگر، اگرچه اين فشار از متورم شدن سطوحي خاص جلوگيري مي كند اما باعث انتقال تورم بيشتر به سطوحي ديگر مي شود.

٣- مثال دهه اخير: با روي كار آمدن دولت نهم در سال ١٣٨٤ شاهد يك انبساط پولي كم سابقه در اواخر همين سال و نيز در سال ١٣٨٥ بوديم. قابل پيش بيني بود كه با دميدن در بادكنك تورم شاهد تشديد التهاب هاي نوبتي باشيم. در چنين شرايطي، فقط سطحي از بادكنك مي توانست از تورم ناشي از دميدن در امان باشد كه ابزار آن در اختيار دولت بود يعني انبوه دلارهاي نفتي. به همين دليل سفته بازان سطحي را نشانه رفتند كه فشار كنترل دلار و سكه هم قرار بود به آنجا منتقل شود يعني بازار مسكن. اين فرآيند باعث بي سابقه ترين جهش تاريخي قيمت مسكن در سالهاي ١٣٨٥ و ١٣٨٦ شد و پس از آن سفته بازان در كمين نشستند تا فشار دست دولت از روي سطوح دلار و سكه بادكنك برداشته شود. اتفاقي كه با تلنگر تحريم و كاهش شديد دلارهاي نفتي از اواخر سال ٩٠ كليد خورد و افزايش شديد سكه و دلار و به تبع آن سفته بازي گسترده در اين دو بازار را كليد زد...و اين داستان ادامه دارد!

علی میرزاخانی


کد خبر : 455
اشتراک:

نظرات کاربران

    نظری برای این خبر ثبت نشده است

نظر خود را بیان کنید